BOLALARDA SEKIN UYQU PAYTIDAGI EPILEPTIK ENSEFALOPATIYA (EE SWAS) SINDROMINING EEGDA UZLUKSIZ SPAYK TO'LQINLARI: NEYROKOGNITIV VA XATTI-HARAKATLARNING BUZILISHI: DIAGNOSTIK BAHOLASH VA NATIJALAR

Dolzarbligi. D/EE-SWAS (developmental and/or epileptic encephalopathy with spike-wave activation in sleep) bolalik davrida uchraydigan kamyob epileptik ensefalopatiya spektri bo‘lib, NREM uyqu vaqtida epileptiform faollikning keskin kuchayishi hamda kognitiv, nutqiy, xulq-atvor va motor funksiyalarning regressiyasi yoki rivojlanishining turg‘unlashuvi bilan tavsiflanadi. ILAE 2022 tasnifiga ko‘ra, tashxisni tasdiqlash uchun uyqu EEG tekshiruvi zarur; odatda NREM uyquda 1,5–2 Hz chastotali spike-to‘lqin komplekslarining sezilarli faollashuvi kuzatiladi.Maqsad. D/EE-SWASli bolalarda klinik va etiologik xususiyatlar, kasallik kechishi, elektroensefalografik o‘zgarishlar va davolash natijalarini baholash hamda etiologik omillarning neyropsixologik ko‘rsatkichlar bilan bog‘liqligini tavsiflash.Materiallar va usullar. 2022–2025-yillar davomida D/EE-SWAS tashxisi qo‘yilgan 40 nafar bolaning klinik ma’lumotlari retrospektiv tahlil qilindi. Bemorlar SeLFE (n=20), strukturaviy miya anomaliyalari (n=13) va genetik etiologiyali holatlar (n=7) guruhlariga ajratildi. Elektroensefalografik, kognitiv, nutqiy, xulq-atvor va terapevtik ko‘rsatkichlar baholandi.Natijalar. SeLFE guruhida SWAS davomiyligi qisqaroq va klinik-neyropsixologik natijalar nisbatan qulayroq bo‘ldi. Strukturaviy etiologiyali bemorlarda epileptiform faollikning uzoqroq saqlanishi va terapiyaga javobning sustligikuzatildi. Kortikosteroidlar 80,9%, levetirasetam 55,8% va klobazam 54,1% bilan bog‘liq terapevtik ko‘rsatkichlar qayd etilgan; ushbu foizlarning aniq statistik ma’nosi birlamchi ma’lumotlar asosida yakuniy verifikatsiyani talab qiladi.Xulosa. D/EE-SWAS klinik va etiologik jihatdan geterogen holat bo‘lib, uning prognozi etiologik substrat, SWAS davomiyligi va neyrokognitiv regress darajasi bilan bog‘liq. NREM uyquni qamrab oluvchi EEG monitoringi, etiologik diagnostika va neyropsixologik kuzatuv kompleks yondashuvning asosiy komponentlaridir.