NEONATAL DAVRDA KISLOROD TERAPIYASI VA UNING UZOQ MUDDATLI ASORATLARI

Neonatal davrda kislorod terapiyasi gipoksemiya, nafas yetishmovchiligi, respirator distress sindromi, tug‘ruqdan keyingi moslashuv buzilishlari va boshqa og‘ir klinik holatlarda hayotiy ahamiyatga ega davolash usullaridan biridir. Shu bilan birga, kislorodning farmakologik vosita sifatida noto‘g‘ri yoki nazoratsiz qo‘llanilishi, ayniqsa chala tug‘ilgan chaqaloqlarda, oksidlovchi stress, o‘pka shikastlanishi, bronxopulmonal displaziya, prematuralar retinopatiyasi, markaziy nerv tizimi zararlanishi va keyingi hayotdagi funksional buzilishlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Neonatal davrda antioksidant himoya tizimlari yetarlicha shakllanmaganligi sababli yuqori kislorod konsentratsiyasiga sezuvchanlik ortadi. Mazkur maqolaning maqsadi neonatal kislorod terapiyasining asosiy ko‘rsatmalari, ta’sir mexanizmlari, kislorod toksikligi va uzoq muddatli asoratlarini zamonaviy ilmiy ma’lumotlar asosida tahlil qilishdan iborat. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, kislorod terapiyasining samaradorligi uning shunchaki qo‘llanilishiga emas, balki to‘g‘ri konsentratsiya, maqsadli SpO₂ diapazoni, doimiy pulsoksimetrik monitoring va individual klinik yondashuvga bog‘liq. Ayniqsa, juda chala tug‘ilgan chaqaloqlarda kislorod yetishmovchiligi bilan giperoksiyaning salbiy oqibatlari o‘rtasidagi muvozanatni saqlash muhimdir. Zamonaviy tavsiyalar kislorodni 100% konsentratsiyada rutinali qo‘llashdan voz kechish, blender yordamida FiO₂ ni nazorat qilish va pulsoksimetriya asosida bosqichma-bosqich titrlashni tavsiya etadi.