LUGʻAT QAMROVINING MASHINA TARJIMASI SIFATIGA TAʼSIRI: AJRATIB QOʻYILGAN TOʻPLAMDA NAZORATLI “IDEAL LUGʻAT” TAJRIBASI

Maqolada Kengayuvchi Kirish Tili (KKT) formalizmi asosidagi qoidaviy oʻzbekcha–inglizcha tarjima tizimida leksik qamrovning yakuniy sifatga taʼsirini ajratib oʻlchash metodikasi va natijalari bayon etiladi. Ishlab chiqishdan toʻliq mustaqil (held-out) 60 gaplik toʻplamda vaqtinchalik “ideal lugʻat” ustqatlami qoʻllanilib, soʻz darajasidagi aniqlik atoqli-otga sezgir oʻlchovda 90,49% dan96,64% gacha(qatʼiy oʻlchovda 86,43% dan92,31% gacha) koʻtarilgani, qoldiq leksik boʻshliq esa nolga tengligi koʻrsatiladi. Tajriba toʻliq bekor qilinish (rollback) protokoli —SHA-256 nazorati va bayt-aynan regressiya-darvozasi —bilan oʻtkazilgan boʻlib, meʼmorchilikning oldindan bashorat qilingan 95–98% yuqori chegarasini baholash toʻplamini sozlamasdan empirik tasdiqlaydi. Natija qoidaviy tizimlarning bashoratlanuvchanlikxususiyatini loyiha-niyatdan oʻlchangan xususiyatga aylantiradi: lugʻat toʻldirishning foydasi oldindan maʼlum, chegaralangan va takrorlanuvchandir.