RAQAMLI GEOAXBOROT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA FARG‘ONA VODIYSIDA EKOLOGIK-IQLIMIY STRESS VA AHOLI HUDUDIY FAROVONLIGI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIKNI BAHOLASH

Ushbu maqolada Farg‘ona vodiysi sharoitida ekologik-iqlimiy stress, yer-suv resurslariga bosim, aholi zichligi, urbanizatsiya, sug‘oriladigan yerlarning antropogen yuklamasi va hududiy farovonlik o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik raqamli geoaxborot yondashuvi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning ilmiy g‘oyasi shundan iboratki, zamonaviy geografiya faqat tabiiy omponentlarni tavsiflash bilan cheklanmay, hududiy tizimlarning demografik, ekologik, ijtimoiy-psixologik va boshqaruv omillari bilan integratsiyalashgan holatini baholashi zarur. Maqolada masofadan zondlash, GIS qatlamlari, demografikstatistik ko‘rsatkichlar, iqlimiy xavf indikatorlari, suv tanqisligi va landshaft
degradatsiyasi haqidagi ma’lumotlar asosida hududiy stressning ko‘p omilli modeli taklif qilinadi. O‘zbekistonning “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish strategiyasi, “O‘zbekiston–2030” doirasidagi ekologik ustuvorliklar, sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish strategiyasi hamda xalqaro tashkilotlarning suv tanqisligi va iqlimiy xavflar bo‘yicha xulosalari tadqiqotning normativ va ilmiy asosini tashkil etadi. Olingan nazariy natijalar Farg‘ona vodiysida ekologik xavf va aholi farovonligi masalasini alohidaalohida emas, balki yagona “tabiat–jamiyat–raqamli boshqaruv” tizimi sifatida ko‘rish zarurligini ko‘rsatadi.