YAQIN INFRAQIZIL NURLANISHGA ASOSLANGAN O‘LCHASH ASBOBLARINI TADQIQ QILISH VA ULARNING METROLOGIK XARAKTERISTIKALARINI O‘RGANISH

NIR-spektrometrlarning fizik-kimyoviy ishlash mexanizmlarini, apparatli arxitekturasini vaxalqaro metrologik talablarga muvofiqligini tahlil qilish, shuningdek O‘zbekiston Respublikasida o‘lchashlar yagonaligini ta’minlash infratuzilmasini baholash. Thermo Scientific Antaris II, Bruker MPA II va FOSS NIRS DS3 analizatorlarining texnik spetsifikatsiyalari qiyosiy tahlil qilindi; OIML D 3, R 142, ISO 12099:2017, EMA ko‘rsatmalari va MPE hisoblash metodikasi o‘rganildi. FT-NIR spektrometrlar 0,006 sm⁻¹ gacha shkalaning takrorlanuvchanligi va ±0,03 sm⁻¹ to‘lqin sonini o‘rnatish aniqligi bilan eng yuqori metrologik ko‘rsatkichlarga ega ekanligi aniqlandi. Ruxsat etilgan eng katta xatolik (MPE) “1/3 qoidasi” asosida hisoblanganda optimallashtirilgan algoritmlar 99,2% hollarda to‘g‘ri natija berishi tasdiqlandi. NIR texnologiyasi kuchli metrologik ta’minot bilan birlashtirilganda ishlab chiqarish jarayonlarini real vaqt rejimida nazorat qilishning eng samarali vositasi hisoblanadi. O‘zMMI va uning mintaqaviy filiallari O‘zbekistonda NIR-asboblarini to‘liq metrologik ta’minlash imkoniyatiga ega.