TOMCHILATIB SUG‘ORISHDA NAVIER -STOKES TENGLAMALARIDAN FOYDALANIB, SUV SARFINI OPTIMALLASHTIRISH

Mazkur maqolada tomchilatib sug‘orish tizimlarida suv sarfini optimallashtirish masalasi gidrodinamik modellashtirish nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi tomchilatgich kanallari, quvur tarmoqlari va bosim yo‘qotishlarida yuzaga keladigan suyuqlik harakatini Navier -Stokes tenglamalari asosida ifodalashdan iborat. Tomchilatib sug‘orish suv tanqisligi sharoitida yuqori samarador texnologiya hisoblanadi, chunki suv bevosita o‘simlik ildiz zonasiga yetkaziladi. FAO ma’lumotlarida ham tomchilatib sug‘orish suv kam hududlar uchun ayniqsa mos texnologiya sifatida tavsiflanadi. Maqolada tomchilatgichdagi oqim tezligi, bosim gradienti, qovushqoqlik, quvurdagi ishqalanish yo‘qotishlari va sarf tenglamalari o‘rtasidagi bog‘liqlik ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Darcy -Weisbach tenglamasi, emitter sarfi formulasi va CFD -hisoblash suyuqliklar dinamikasi yondashuvi orqali suv sarfini optimallashtirish imkoniyatlari ilmiy asoslanadi. Zamonaviy tadqiqotlarda tomchilatgich geometriyasini CFD yordamida optimallashtirish oqim barqarorligi, bosim kompensatsiyasi va tiqilib qolishga chidamlilikni oshirishda muhim ekani ko‘rsatilgan [10].